سوال
چطور می توان جامعه ای داشت که هر 4 سال یکبار دچار دل پیچه و استرس نشود و حرکتی مستمر و مداوم رو به جلو داشته باشد؟ جامعه ای که در جهت توسعه پایدار حرکت کند؟

کوه خواری
کوهها یکی از نعمتهای بزرگ طبیعت هستند که تقویت تنوع زیستی، تجدید منابع آب زیرزمینی، وجود رودخانه ها و جنبه های زیباشناختی و فلسفی تنها بخشی از مواهب آنها به شمار می روند. کوهها محصول فعالیت چندین میلیون ساله طبیعت هستند و از منابعی به شمار می روند که تخریب آنها غیرقابل برگشت است. چندین سال پیش شعار جهانی محیط زیست در ارتباط با کوهها بود و به دلیل اهمیت زیادشان یونپ فعالیتهای ترویجی- پژوهشی زیادی را در ارتباط با آنها انجام داد.
در کشور ما اما ... .بله! مثل بسیاری موارد زیست محیطی دیگر کوهها هم وضع مناسبی ندارند. ریختن زباله در کوههای محل تردد انسانها، کمترین مشکل کوههاست. فرسایش ناشی از چرای دام و کشاورزی غلط و قطع درختان هم با وجود مصایب زیادش مشکل نهایی نیست. حتی جاده سازی هم با همه توان تخریبش تیشه به ریشه کوهها نمی زند. آنجه کوهها را برای همیشه از دسترس ما خارج می کند، نگاه به آنها به عنوان معادنی است که باید تا آخر استخراج شوند. بهره کشی شدید از کوهها که در دهه های اخیر رخ داده و در چند سال اخیر شتاب گرفته را تنها با واژه کوه خواری می توان بیان کرد.کوههایی که میلیونها سال وجود داشته اند در عرض چند دهه ناپدید می شوند. این روند باید بسرعت مورد توجه و بازنگری قرار گیرد. اگر پایدارترین منابع را از دست دهیم چگونه می توانیم به دنبال توسعه پایدار باشیم؟! درباره کوهها گفتنی زیاد دارم.

اینجا روزگاری یک کوه بود!

امروز نه تنها کوه نیست که ریشه آن هم خورده شده

و همچنان هم خورده می شود

توضیح: عکسها مربوط به کوه- مرحومی- است در مسیر اصفهان به مبارکه و حدود 4-5 سال پیش گرفته شده اند.

گزارش تلویزیونی از پالایشگاه اصفهان
دو روز پیش در اخبار سراسری ساعت 14 گزارشی از پالایشگاه اصفهان پخش شد. این گزارش به حجم بالای آب مصرفی پالایشگاه و آلودگی پساب آن اشاره داشت و بعد به اقدامات پالایشگاه در زمینه کنترل آلودگی و اثرات مثبت آن پرداخت. صرف نظر از اطلاعات جالبی که به دست آوردم-مثل اینکه مصرف آب روزانه پالایشگاه به اندازه یک شهر 80 هزار نفری است- به نظرم رسید که این یک اقدام تبلیغاتی حساب شده است برای آماده سازی افکار عمومی برای توسعه غیرقانونی و مخرب این پالایشگاه. بهرحال سلام (این روزها خیلی ها) بی طمع نیست. بعید نیست پهن کنندگان این سفره هم مانند آنان که بر سر سفره مترو نشسته اند از غفلت مردم استفاده کنند و با چشم بندی هایشان همگان را در برابر عمل انجام شده قرار دهند و دوباره از تاکتیک قدیمی شان که همان "راه بنداز،جا بنداز" سی سال پیش است، استفاده کنند.

شعار جهانی محیط زیست در سال 2009
سیاره شما به شما نیاز دارد! برای مقابله با تغییر اقلیم متحد شوید
یا:Your planet needs you! Unite to combat climate change
این شعار جهانی محیط زیست امسال است و بدین ترتیب برای سومین سال پی در پی توجه جهانی در زمینه محیط زیست بر محور گرمایش جهانی و تغییر اقلیم متمرکز شده است.
بیایید ما هم سهم خود را در این زمینه انجام دهیم.

کوه صفه قابلیت آن را دارد که به عنوان موضوع پایان نامه کارشناسی ارشد رشته طراحی محیط زیست و یا رشته طراحی منظر و یا یک پژوهش دانشگاهی در رشته های مشابه مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد.

حلقه مفقوده داروین

حلقه مفقوده داروین پیدا شد. اهمیت این خبر آنقدر بود که گوگل امروز آرم سایت خود را به آن اختصاص داد:

http://www.google.com/logos/missinglink.gif

پیدا شدن حلقه مفقوده داروین مطمئنا یکی از اخبار بزرگ این دهه خواهد بود.فکر می کنم به اندازه خود نظریه داروین اهمیت دارد.

کوه صفه

اکثر ما اصفهان را از نظر طبیعی مدیون زاینده رود می دانیم که نظری بجاست. اما چند پدیده طبیعی دیگر هم در اصفهان بودن اصفهان نقش دارند که زیاد به آنها توجه نمی کنیم. کوه صفه یکی از این پدیده ها و شایسته تحسین و پاسداشت است. زیباست و علاوه بر آن در ساعتهای مختلف روز و در بهار،تابستان،پاییز و زمستان جلوه های گوناگونی دارد و با این گوناگونی روزانه و فصلی حس زنده بودن در شهر ایجاد می کند. گذشته از آن،این کوه از هر اثر تاریخی در اصفهان تاریخی تر است! در سالهای اخیر دست اندازیها به کوه صفه به آرامی آغاز شده ولی خوشبختانه هنوز زیاد نشده است. فکر می کنم کوه صفه شایستگی آن را دارد که به عنوان یک اثر ملی مطرح شود،قبل از آنکه پروژه های مختلف آن را به شیر بی یال و دم و اشکم تبدیل کند.

به صرف سرطان و ام اس
بنا به آمار ارایه شده از منابع تخصصی، استان اصفهان از نظرابتلا به بیماری ام اس رتبه اول و از نظر ابتلا به سرطان رتبه دوم کشور را دارد. بنابراین با توجه به اینکه مهاجران زیادی در دو دهه اخیر به اصفهان آمده اند و این روند همچنان ادامه دارد، از همه مشتاقان دعوت می شود به صرف سرطان،ام اس (و بسیاری بیماریهای دیگر که آمار آنها ارایه نشده) قدم رنجه کرده به اصفهان تشریف بیاورند.

چالشهای اصفهان
در ابتدای سال نو سه چالش مهم پیش روی محیط زیست اصفهان است:
1- بحران آب
2- عبور مترو از کنار آثار تاریخی
3- توسعه پالایشگاه اصفهان(در محدوده شعاع 50کیلومتری و بر خلاف قانون وظاهرا 3 برابر ظرفیت موجود! )

آمار به روز جهان

امروز یک سایت به من معرفی شد که من هم آن را به شما معرفی می کنم:

http://www.worldometers.info/fa/

این سایت آخرین آمار جهان را در زمینه هایی مانند جمعیت،محیط زیست،غذا و رسانه اعلام می کند.از آنجا که هر یک از موارد آن جای بحث و تحلیل زیاد دارد،ترجیح می دهم چیزی در مورد آن ننویسم و مطالعه و بررسی آن را به خود شما واگذار کنم.

از آلمان-4

سختکوشی،نظم،جدیت در کار از جمله ویژگیهایی است که مردم آلمان به آن شهره هستند. همه نقاط قوتی که قبلا برای آلمان گفته ام تا حد زیادی ریشه در این ویژگیها دارد ولی شاید مهمتر از آن حاکمیت منطق و عقل بر آلمانیها و حاکمیت خرد جمعی بر کشور آلمان باشد. اگرچه همه اینها را باید در فرهنگ و تاریخ این کشور ریشه یابی کرد ولی یک ویژگی برجسته در آلمانیها هست که به نظر من تاثیر عمده ای در وضعیت موجود آلمان دارد و آن هم مطالعه است. مطالعه یکی از عادتهای بارز آلمانیهاست. در هرجا که بتوانند کتابی در دست دارند و مشغول مطالعه هستند.
برپایه کتاب نگاهی به آلمان امروز، هر آلمانی به طور میانگین 65 دقیقه در روز مطالعه می کند که جزییات آن به شرح زیر است:
روزنامه 28 دقیقه
کتاب 25 دقیقه
مجله 12 دقیقه
همچنین، میزان استفاده هر آلمانی از رسانه(شامل کتاب،روزنامه،مجله، رادیو،تلویزیون و اینترنت) به طور میانگین بیش از 9 ساعت است:
رادیو 221 دقیقه
تلویزیون 220 دقیقه
اینترنت 44 دقیقه

از آمار جدید مطالعه در ایران اطلاعی ندارم ولی فکر نمی کنم که حتی با محاسبه همه زمانی که صرف مطالعه برای کنکورهای مختلف(فوق دیپلم،لیسانس،فوق لیسانس،دکترا و فوق دکترا) می شود از 10 دقیقه در روز تجاوز کند.

یک زن سالمند و یک دختر جوان در یک کادر تصویر(در قطار شهری)

همان تصویر از زاویه دیگربه سمعک گوش خانم توجه کنید(مطالعه در همه سنین)

در ایستگاه قطار بین شهری

در قطار شهری

روزنامه در صندوق پستی ساکنان یک مجتمع مسکونی در آغاز روز (7 صندوق از 12 صندوق روزنامه دارند)

از آلمان-3
اشتغال یکی دیگر از نقاط قوت آلمان است. چندی پیش زیرنویسی را در یکی از شبکه های تلویزیونی دیدم که مایه شگفتیم شد. در زیرنویس نوشته شده بود آلمان در سال گذشته کمترین میزان بیکاری را داشته است. یعنی در حالی که بحرانهای اقتصادی جهان را فراگرفته و بیکاری دولتمردان را به هراس انداخته،آلمان با کاهش میزان بیکاری روبرو بوده است. این در حالی است که در اسپانیا تعداد بیکاران از 3 میلیون نفر هم تجاوز کرد.
در کتاب نگاهی به آلمان امروز نوشته شده در سال 2007 میلادی 250هزار نفر در بخش انرژیهای تجدیدشونده مشغول به کار بوده اند و به این تعداد باید حدود یک میلیون نفر شاغل در فناوری محیط زیست- مانند بازیافت و ساخت فیلتر را هم اضافه کرد. بعلاوه،شرکتهایی نیز که در عرصه بهینه سازی مصرف انرژی کار می کنند نیز از جمله موتورهای اشتغال زایی در بخش انرژی به حساب آمده اند. در این کتاب گفته شده بخش محیط زیست می تواند تا سال 2020 تعداد بیشتری از آنچه امروز در بخشهای اشتغال زایی مانند ماشین سازی و خودرو سازی کار می کنند را به کار مشغول کند.
نکته جالب دیگر این است که برخلاف ایران که سیاستهای زیست محیطی را مانع اشتغال و پیشرفت اقتصادی می دانند دو سوم جمعیت آلمان اعتقاد دارند که یک سیاست پیگیر در زمینه محیط زیست تاثیر مثبتی بر توانایی رقابت اقتصادی خواهد داشت.
به نظر من همه اینها ریشه در رواج اندیشه های سبز در آلمان دارد. شاید وقت آن رسیده که ارزشهای سبز را مورد بررسی جدی قرار دهیم.

از آلمان-2

این کشور در زمینه بهره وری انرژی هم موفق است به طوری که با مصرف 98 لیتر نفت در صنعت،ارزشی معادل 100 دلار آمریکا به دست می آورد. در این زمینه کشورهای ژاپن،انگلستان،ایتالیا،فرانسه،ایالات متحده، استرالیا، اسپانیا،کره جنوبی و لهستان در رده های بعدی قرار دارند.
از نظر تولید انرژیهای نو نیز آلمان کشوری پیشرو است به طوری که با نصب توربین های بادی با قدرت 20622 مگاوات،مقام اول جهان را دارد و اسپانیا با 11615 مگاوات (یعنی حدود 46درصد کمتر) در جایگاه بعدی و کشورهای ایالات متحده،هندوستان و دانمارک پس از آن قرار دارند.
با استفاده از انرژیهای تجدیدشونده آلمان توانسته است روندی فزاینده را در کاهش گازهای گلخانه ای در پیش بگیرد.به طوری که در سال 2007 در تولید دی اکسید کربن،کاهشی معادل 3/115 میلیون تن داشته است.
اهمیت به پاکی محیط زیست و برخورد جدی،سریع و قاطع با آلوده کنندگان یکی دیگر از ویژگیهایی است که کشور آلمان به آن معروف است.

از آلمان-1
مدتی است که کشور آلمان ذهنم را مشغول کرده است. این کشور نه تنها از نظر اقتصادی و اجتماعی یکی از پیشرفته ترین کشورهای دنیاست که از لحاظ زیست محیطی نیز در جهان یک الگو به شمار می رود. بتازگی کتابی با عنوان نگاهی به آلمان امروز به دستم رسیده که مطالب و آمار جالبی در زمینه های گوناگون دارد که تصمیم گرفتم در نوشته های جدید از آنها استفاده کنم.
اقتصاد یکی از نقاط قوت آلمان است. آلمان پس از آمریکا و ژاپن سومین کشور از لحاظ تولیدات ناخالص ملی است (با 2916 میلیارد دلار آمریکا در سال 2006) و چین و انگلستان پس از آن قرار دارند. از نظر حجم صادرات نیز(با 1112 میلیارد دلار در سال2006) اولین کشور جهان است و ایالات متحده،چین،ژاپن و فرانسه پس از آن قرار گرفته اند. در واقع سومین کشور جهان از نظر اقتصاد ملی و اولین از نظر تجارت خارجی است.
از لحاظ سیاسی، سبزها در آلمان بیش از هر کشور دیگری قوی هستند به طوری که حزب دارند و حزبشان در مجالس ایالتی و فدرال کرسی های زیادی را به دست آورده است. در دوره شانزدهم مجلس فدرال سبزها 51 کرسی از 613 کرسی را به خود اختصاص داده اند.
در سیاست خارجی آلمان،کاهش گازهای گلخانه ای را از اهداف اصلی خود قرار داده است و برای رسیدن به اهداف پیمان کیوتو هم در صحنه داخلی و هم در صحنه خارجی تلاش می کند.

کلاغها

کلاغهای اصفهان یکی از آن سوژه های زیبا و قابل تاملی هستند که از دید پژوهشگران،کارشناسان،عکاسان،فیلمسازان و ... دور مانده اند. اعم از کلاغهای مهاجر و غیرمهاجر.من فقط یک فیلم از کلاغهای زاغی سراغ دارم که چند سال پیش در شهرستان فلاورجان-یا لنجان- ساخته شد و اثر تخریب بیشه ها بر زندگی یکی از آنها را در قالب فیلم مستند نشان می داد. خودم هم چند عکس دارم که هنوز فرصت نکرده ام آن را تبدیل به یک مجموعه عکس قابل توجه کنم! لطفا اگر شما قدمی در این زمینه برداشتید-یا داشته اید- اعلام کنید.

هوای پاک
امروز ششمین روز از هفته هوای پاک است و قصه آلودگی هوا همچنان پابرجاست،نه تنها پابرجا که همواره شدیدتر می شود. نمی خواهم حرفهای کهنه را تکرار کنم. اما بدم نمی آید که چند واقعیت را یادآوری کنم.

اول؛ برنامه ریزیهای شهری در ایران و بویژه در شهرهای بزرگ همیشه به سمتی است که نداشتن خودرو را برای مردم عملا غیرممکن می کند.

دوم؛دوچرخه سواری خانمها در ایران ممنوع است.یعنی نیروی انتظامی می تواند با خانمها به جرم دوچرخه سواری برخورد کند-از آنها تعهد بگیرد که دیگر این کار را تکرار نکنند- و در صورت تکرار با آنها محکم تر برخورد کند! این درحالی است که:
- روزبه روز به تعداد خانمهای ماشین سوار افزوده می شود .
- خانمها به دلیل نقشی که در خانواده دارند سفرهای کوتاه بیشتری نسبت به آقایان انجام می دهند ودر سفرهای کوتاه به راحتی می توان دوچرخه را جایگزین خودرو کرد.
- بسیاری از خانمها در ایران به دوچرخه سواری به عنوان آرزویی دست نیافتنی نگاه می کنند.

سوم؛رانندگان در ایران مجبور به آلوده کردن هستند،چون در ایران امکان انتخاب وجود ندارد.برخلاف کشورهای خارجی که در آن خریداران می توانند خودرو را براساس سلیقه و دغدغه های خود انتخاب کنند-به عنوان مثال خودروهایی را که به نسل خودروهای سبز شهرت دارند بخرند،یا تولیدات کشورهای خارجی را انتخاب کنند-در ایران اکثر قریب به اتفاق خریداران محکوم به خرید خودروهای ساخت داخل هستند که علاوه بر قیمیت غیرواقعی و کیفیت پایین،مصرف سوخت آنها نیز از میانگین مصرف خودروهای روز دنیا خیلی بیشتر است و درنتیجه آلودگی بیشتری را هم تولید می کنند.

چهارم؛نظام اقتصادی ما نظام تب و لرز است. یعنی سالها به تولید خودروهای پرمصرف ادامه می دهد و ناگهان به فکر می افتد که باید جلوی مصرف بی رویه سوخت گرفته شود. این کار هم فقط با سهمیه بندی سوخت یا آزادسازی قیمت آن انجام می شود ونه با استاندارد کردن مصرف سوخت خودروها(شاید به همین دلیل است که درحالی که کارخانه تویوتا برای اولین بار از زمان تاسیس ضرر می دهد،کک کارخانه های خودروسازی ما هم نمی گزد). بنابراین،درحالی که دولت مردم را متهم به مصرف بی رویه می کند و همه تقصیرها را متوجه آنها می کند؛آنها را وادار می کند تا خودروهایی با مصرف بالا سوار شوند چراکه کارخانه های خودروسازی داخل نمی توانند-ویا اصولا نیازی نمی بیینند- خودروهای کم مصرف وحتی با مصرف استاندارد بسازند. پول این مصرف اضافه هم باید از جیب مردم پرداخت شود و نه توسط کارخانه ها!
بنابراین،نظام بشدت متمرکز تصمیم گیری در ایران با ایجاد مشکل در زمینه های فرهنگی، اقتصادی، فنی و سیاستگزاری، اقدام جدی در زمینه کاهش آلودگی هوا را درعمل ناممکن می سازد.

توضیح:این مطلب را برای ناامید شدن ننوشتم. برای آن نوشتم که هنگام چاره جویی درزمینه آلودگی هوا سوراخ دعا را گم نکینم و اولویتها را تشخیص دهیم. به قول یک شعار دانش آموزی، بدانیم که

نفس کمترین خواهش ما از دنیاست.

بزرگترین حلبی آباد آسیا

پیرو مطلب قبلی، عکسهایی از گوشه ای از حاشیه شهر بمبئی را در اینجا می آورم. این حلبی آباد (slum)با دوازده میلیون جمعیت،بزرگترین حلبی آباد آسیاست.
به تراکم بافت مسکونی،کاربری زمین و ساخت وساز در دامنه کوه،پیشروی آپارتمانها و زاغه ها در یکدیگر و ... توجه کنید.
در ضمن از اینکه حلبی آباد ترجمه مناسبی برایslum است مطمئن نیستم.

عکسهای ایران در کنارتصاویر دیگر روی دیوار کافه لئوپولد

تصویر آثار باستانی ایران و فروهر روی دیوار کافه لئوپولد

تابلو روی دبوار کافه لئوپولد

کافه لئوپولد

یکی از عبادتگاههای زرتشتیان

هتل معروف تاج محل

هتل تاج که مورد حمله قرارگرفت(کنارهتل تاج محل)

ایستگاه متروی بمبئی

زباله ها یکی از منابع درآمد فقرای بمبئی

کافه لئوپولد
اینجا کافه لئوپولد در بمبئی است. چند سال پیش به این کافه رفتم و تصاویر و نوشته های روی دیوار یکی یکی توجه ام را جلب کرد تا اینکه متوجه شدم صاحب کافه یک زرتشتی است. آنجا همیشه پر بود از توریستهای غربی. این کافه و چند رستوران معروف ،هتلها و مسافرخانه های کوچک و بزرگ و تعدادی موزه و معبد در محله هی بنام کولابا وافع شده اند که محله ای توریستی است و اکثر ساختمانهای آن به سبک اروپایی ساخته شده اند.
از اخبار مربوط به رویدادهای تروریستی اخیر بمبئی متوجه شدم که درگیریها با تیراندازی در این کافه شروع شده است و در تلویزیون تصاویری از صحنه های آن را هم دیدم. تاسف بار بود.
در این ماجرا دونکته برایم مهم بود. اول این که چطور بحرانهای تروریستی این ملت صلح جو را هم دربرگرفته است.درواقع با روحیه آرام هندیها ودگرپذیری بالای آنها (که در اولین نوشتار این وبلاگ درباره آن نوشته ام) برایم این اتفاق عجیب بود. بعدا گفته شد که گروهی تروریستی از پاکستان عامل این حملات بوده است.
ودوم تاثیر این اقدام بر اقتصاد ومعیشت دومین کشور پرجمعیت دنیا. در سفر به هندوستان به نظرم رسید عامل اصلی که موجب شده این کشور بیش از 1/1 میلیارد نفری بتواند شکم مردم خود را سیرکند،صنعت توریسم است. آن موقع تحسین شان می کردم که توانسته اند بدون داشتن منابع نفت و گاز و با آن همه انباشت تاریخی فقر و استثمار نه تنها شکم مردم خود را سیر کنند که به رشد اقتصادی هم دست پیدا کنند و چشم انداز آینده ای امیدوارکننده را برای مردم خود ایجاد کنند.
اگرچه این رویداد هم مانند چند نمونه پیشین در این کشور بتدریج در اذهان مردم به فراموشی سپرده خواهد شد ولی پیامدهای کوتاه و میان مدت آن براقتصاد هند و معیشت مردم هند و بویژه بر فقرا بسیار جدی است و حتی اگر آمار و نمودارهای افتصادی هم نشان ندهند، هزارها بی خانمانی که در پیاده روهای کنار هتل تاج محل و مناطق اطراف زندگی می کنند برای یافتن پایان یافتن غذایی مختصروسیر کردن شکم شان تا مدتها دچار مشکل خواهند شد، چرا که توریست کمتر برای آنها مساوی است با اعانه کمتر، کمک کمتر و غذای کمتر!