فرهنگهای درحال گذار
آخرین کتاب موسسه ورلدواچ، State of the World 2010 (فرهنگهای درحال گذار- از مصرف گرایی تا پایداری) نام دارد.این کتاب می گوید فرهنگ مصرفی موجود کره زمین را تهدید می کند و برای هدایت زمین به مسیری قابل دوام نیاز به جایگزینی آن با یک فرهنگ پایدار است. اولیـــن فصل از این کتاب " ظهور و سقوط فرهنگهای مصرفی" نام دارد. اریک آسادوریان در این بخش از کتاب توضیح می دهد که فرهنگ پرریخت وپاش ما از کجا آمده، ویژگیهای بارز آن چیست و ما درمورد آن چه می توانیم بکنیم. دیگر بخشهای این کتاب عبارتند از: سنتهای کهنه و نو؛ پایداری:تکلیف تازه آموزش؛ کسب وکار و اقتصاد:مدیریت الویتها؛ نقش دولت در طراحی؛ رسانه:اشاعه پایداری؛ قدرت جنبشهای اجتماعی.
این کتاب به طور رایگان دراینجا قابل دانلود است.

همسایه ناخوانده پل مارنان
آغاز به ساخت یک برج در کنار پل تاریخی مارنان در اصفهان در دو،سه سال اخیر سر و صدای سازمانهای غیردولتی و هواداران محیط زیست و میراث فرهنگی را درآورد.این سر و صداها تا جایی پیش رفت که یکی از نمایندگان اصفهان در مجلس نیز دربرابر آن موضع گرفت و در نماز جمعه از آن انتقاد کرد. مجموعه فشارها شهرداری را زیرفشار قرار داد و موجب توقف ساخت آن- و تاجایی که می دانم- کم کردن یکی دو طبقه از آن شد. چند هفته پیش متوجه از سرگیری ساخت و ساز در این برج شدم.
" چون نیک نظرکردم"، دیدم این بهم ریختگی کشور بعد از انتخابات برای هرکس خوب نبود برای آنهایی که به دنبال غفلت سازمانها و افراد فعال بودند تا بی سر و صدا تخریب کنند و منفعت ببرند خوب بود. صاحبان این برج شاید یکی از این خیل عظیم باشند و "متروکش ها" که پایه سی و سه پل را هدف قرار داده اند ،یکی دیگر.
این چشم اندازی است که" باید" باشد و از قدیم(به شهادت نقاشی های تاریخی) تا چند سال پیش هم چنین بوده است.

و این چشم اندازی است که حالا هست.

این برج مثل خاری در چشم عابر و بیننده باذوق فرو می رود، بویژه آنهایی که اصفهان را متعادل و هماهنگ و چشم نواز دیده اند. شاید در راستای سیاست خصوصی سازی است که زیباییهای عمومی اصفهان هم خصوصی می شود- و شاید زیباییهای ایران. اینها به نظر ساده می آید ولی اثرات عمیق و دامنه داری در جامعه خواهد داشت.در فرهنگ،درسلامت روانی و اجتماعی و در پایداری اقتصاد. "از مایه خوردن" که ویژگی توسعه ناپایدار است فقط مخصوص به منابعی مثل نفت نیست، ذبح چشم اندازهای زیبا -اعم از طبیعی و انسان ساز- نیز یکی دیگر از مصادیق آن است که در دهه های اخیر در ایران بشدت رواج یافته است.

صبح روز هوای پاک
دیروز صبح با این پیامک از خواب بیدار شدم.
" نمی دونم در شرایطی که هرروز صبح زیر رگبار پارازیتها چشم از خواب باز می کنیم،روز هوای پاک را باید به شما فعال زیست محیطی گرامی باد بگم؟!!!!"

در واکنش به زلزله هائیتی یاهو این لوگو را در صفحه اول خود قرار داد.این کار یاهو را دوست داشتم.

سال 2010

سازمان ملل متحد سال 2010 را سال " تنوع زیستی" نامگذاری کرده است.

اندوه

دوستداران محیط زیست ایران همیشه ایران را سبز می خواستند. اما چه کسی فکر می کرد که روزی در ایران عاشورا سبز شود و بعد ... سرخ و بعد ... سیاه؟!

معرفی کتاب
در 2 نوشتار قبل کتاب"رودهای خاموش ، پیامدهای زیست محیطی سدهای بزرگ" را معرفی کردم و قول دادم برای آشنایی بیشتر علاقه مندان با این اثر، نوشتاری را به مطلبی که توسط خانم مهندس فاطمه ظفرنژاد،مترجم کتاب برای معرفی آن تهیه شده است اختصاص دهم.حالا این شما و این هم متنی که وعده داده بودم.

پاتریک مک کالی رئیس سازمان رودخانه های جهان در برکلی کالیفرنیا و سردبیر "نشریه رودخانه های جهان" است. رودهای خاموش کتابی است در نقد دوران مدرن با ویژگیهای اقتصادی و اجتماعی آن که ویرانی محیط زیست انسان را به پایه بسیار خطرناکی رسانده است. این کتاب ساخت و سازهای بیهوده و ژرف اندیشی نشده بشر را در واپسین سده های هزاره دوم و در آستانه هزاره سوم که بیشتر با انگیزه بیشینه کردن سود شرکتهای مرتبط انجام می شود تا نیاز حقیقی جوامع، تحلیل می کند. رشد شگفت انگیز سدسازی در جهان بویژه پس از جنگ جهانی دوم با الگوبرداری از امریکا انجام شد و بانک جهانی در گسترش آن نقش مهمی داشت.
نخستین بار در دهه 60 میلادی پرسشهای گسترده ای در باره برنامه های با نام توسعه و پیامدهای بسیار ناسازگار آنها بر محیط زیست مطرح شد. کتاب Careless Technology (فن آوری نسنجیده) در 1969 منتشر شد و پاره ای پیامدهای سدسازی در حوضه رود نیل و نیز حوضه رود مکونگ را برای نخستین بار به نقد کشید. در 1972 همایش سازمان ملل متحد با نام "محیط زیستِ انسان" در استکهلم برپاشد و در قطعنامه ای 26 ماده ای اعلام کرد "ما در لحظه تاریخی ای قرار داریم که باید فعالیت های خود را در سراسر جهان با اندیشه بیشتر درباره پیامدهایی که بر محیط زیست مان دارد همراه کنیم."
20 سال پرآشوب بر جهان گذشت و در 1992 سازمان ملل گردهمایی دیگری دراین باره برپاکرد. "همایش زمین" با عنوان محیط زیست و توسعه در ریودوژانیروی برزیل برگزار شد و سران کشورهای گوناگون جهان در آن شرکت کردند و قطعنامه آن با نام سند 21 یا دستور کار برای قرن 21 دربرگیرنده 4 بخش مهم با 40 فصل تشریحی با جزییات بسیار روشنگرانه را امضا کردند. دستور 21 از مهم ترین سندهایی است که تا کنون سازمان ملل تهیه کرده است. این سند با نگاهی فرانگر گویی که جنبه های اقتصادی، اجتماعی، سیاسی دنیای موسوم به مدرن را به نقد و بررسی کشیده است. از مهم ترین مباحث سند 21 بحث واگذاری تصمیم گیری های توسعه در هر ناحیه به مردم بومی آن منطقه و تاکید بر اولویت دانش بومی در آن نقطه است که تصمیم گیری دولتی شرکتها بویژه در زمینه سدسازی را با پرسش روبرو می سازد.
نگرش سند 21 به مشکلات و معضلات انسان در آغاز هزاره سوم، نگرشی پسامدرن است. نگرش پسامدرن از سده گذشته میلادی در نقد بی ارزش های حاکم بر جوامع مدرن شکل گرفت و با پافشاری بر ارزش های تمدن بشری ارزش گریزی سوداگرانه و ماکیاولیستیِ شرکتهای سوداگری بزرگ و نیز فن سالاران یا به گفته نیل پستمن "تکنوفیل ها" را به نقد کشید. فن سالارانی که دانششان به گفته ژان فرانسوا لیوتار در شکلی بحرانی از دانش یعنی "بیشینه کردن سود شرکتها و کمینه کردن زیان آنها" جریان می یابد. مدرنیزاسیون تنها به خردگرایی و در حقیقت به خردِ خامِ فارغ از ارزشهای معنوی آویخت. شیوه نادرستی که ازقرنها پیش درفلسفه شرق بویژه در اندیشه فلسفی عرفانِ ایرانی با رسایی کامل مردود شناخته شده بود و چنانچه خواجه شیراز می گوید:
قدر مجموعه گل مرغ سحر داند و بس که نه هرکو ورقی خواند معانی دانست
ای که از دفتر عقل آیت عشق آموزی ترسم این نکته به تحقیق ندانی دانست
خردِ خام چنانچه با ژرف اندیشی معنوی و دوایر شناختِ هفتگانه عشق توام نباشد نیروی ویرانگری است که نه تنها به تباهی جوامع انسانی که به نابودی کره زمین می تواند بیانجامد. ساخت و سازهای بشر صنعتی در چند سده اخیر عمدتا از خردِ خام سرچشمه می گیرد.
پیدایش کتاب رودهای خاموش نقطه عطفی بر اعتراضات ژرف اندیشان درباره سدسازی در جهان بشمار می رود. نویسنده کتاب با نگرشی تازه به همه مشکلات ومسایل مربوط به سدسازی در جهان پرداخته است. این کتاب بسیار سودمند اثرات بسیار ناسازگار و ویرانگر سدسازی بر محیط زیست جهان را موشکافی می کند. کتاب در بخش نخست خود به سدسازی در امریکا می پردازد که به عنوان الگوی توسعه پس از ساخت سد هوور به همه جهان صادر شد و بانک جهانی با اتکا به نگرش جهانی سازی خود آنرا در همه جای دنیا علیرغم تفاوت های بسیار زیاد تجویز کرد. در کنار بانک جهانی کمیته بین المللی سدهای بزرگ نیز در گسترش و همه گیری این نگرش نادرست سهم زیادی بازی کرد. این کمیته که زیر نفوذ شرکتهای بسیار مهم و بسیار بزرگ سدسازی در جهان قرار دارد در حقیقت گونه ای اتحادیه بین المللی شرکتهای بزرگ سدساز جهان و شرکتهای وابسته به فعالیت های جانبی آن می تواند بشمار رود. کتاب، فهرست هایی از بلندترین و بزرگترین و مهم ترین سدهای جهان تا سال 1994 که از منابع کمیته بین المللی سدسازی یا آیکولد اخذ شده را ارایه می کند. تاریخچه کوتاهی از رودها و اهمیت آنها در تمدن بشری، تعریف سدسازی، تاریخچه کوتاهی از سدسازی در جهان، اثرات سدهای بزرگ در امریکا و شوروی و گسترش این فعالیت به دیگر کشورها و شیوع بیماری غول پیکر سازی در آبخیزها در نخستین بخش کتاب بررسی شده است.
مک کالی پیامدهای زیست محیطی سدها را در دو راستا بررسی کرده است:
پیامدهای ناشی از سد و مخزن آن بر بالادست رودخانه از دره رود تا مخزن، تغییرات ریخت شناسی در بستر رود و اثرات رسوبگذاری، تغییرات کیفیت آب هم در بالادست و در مخزن سد (خوراک وری آب Eutrophication) وهم در پایین دست رودخانه، کاهش تنوع زیستی در کل آبخیز از سرچشمه رودخانه تا چاهه آن و...
پیامدهای ناشی از بهره برداری از مخزن سد، تغییر در هیدرولوژی بالادست و پایین دست، تغییر در بده رودخانه، تغییر برنامه زمانی و فصلی جریان رودخانه، نوسانات آب و تغییر کیفیت، و کاهش تنوع زیستی در رودخانه و کناره ها و سیلابدشتها و ....
کتاب رودهای خاموش آمار میزان اراضی که در کل دنیا در مخزن سدها زیرآب رفته اند 400 هزار کیلومترمربع اعلام کرده است. کیفیت آب مخزنها بسیار با کیفیت آب رودخانه متفاوت است که این مساله به سبب پیرشدن aging پرشتاب این دریاچه های مصنوعی بویژه در گرمسیر رخ می دهد. کاهش تنوع و شمار گونه های جانوری بویژه ماهی های رودخانه ای و نیز ماهی های مهاجر مانند ماهی آزاد از اثرات بسیار ناگوار ساخت سدهاست. کتاب با بررسی نمونه سدهای بسیار درسراسر جهان پیشگیری یا جبران پیامدهای زیست محیطی سدسازی را ناممکن یا بسیار دشوارتر از آنی می شمارد که در گزارشهای ارزیابی عنوان می شود.
مک کالی براین باور است که ارزیابی پیامدهای زیست محیطی سدها صنعتی وابسته به سدسازی است که از سوی همان شرکتهای منتفع در سدسازی انجام می شود و بنابراین غالباً با نادیده گرفتن مهم ترین سنجه های حقیقی زیست محیطی انجام می شود.
پیامدهای انسانی سدها بویژه جابجا کردن مردم بومی آبخیزها از بدترین اثرات سدسازی است. آمار جابجاشدگان درپی ساخت سدها 14 میلیون نفر در هند و 60-40 میلیون نفر در چین اعلام می شود. این افراد غالبا برخلاف میل خود ناچار از ترک سرزمین نیاکان خود بوده اند و بررسی ها نشان داده است که به سرنوشتی بسیار نامناسب دچار شده اند. آنها از کشاورز تولیدکننده به حاشیه نشین شهرها بدل شده اند. کتاب به شرح نسبتا مفصلی از سدهایی که بومیان آبخیزها را به سرنوشتی بسیار ناگوار مبتلا کرده اند می پردازد.
بررسی نسبتا کاملی از بیماری های مرتبط با آب مانند شیستوزومیاسیس، مالاریا، فیلاریاسیس لنفاوی یا بیماری الفانتیاسیس یا پای فیل، کوری رودخانه و... که در سایه ساخت سدها در افریقا و آسیا بشدت افزایش یافته اند در کتاب ارایه شده است.
شکست های فنی سدهای بزرگ بخشی دیگر از کتاب سودمند پاتریک مک کالی است. نادرستی پیش بینی های هیدرولوژیکی که به ساخت سدهای خالی بسیاری در جهان انجامیده و مشکل رسوب در سدها از دیگر مسایلی است که در کتاب به آن پرداخته شده است. لرزه خیزی ناشی از سد در بیش از 70 سد جهان آزموده و اثبات شده است.آمار مخزن های لرزه ساز جهان در جدولی ارایه شده است که اهمیت مساله را نشان می دهد. شکستن سدها در همه جهان از امریکا تا چین به فاجعه های انسانی بزرگی تبدیل شد. کتاب آمار سدهای شکسته ثبت شده از 1860 را ارایه داده است.
آیا سدهای برقابی واقعا مفید هستند پرسشی است که در فصل پنجم کتاب به آن پرداخته می شود. کتاب با بررسی شمار زیادی ازسدهای برقابی ثابت می کند که این نیروگاه ها با گرانی زیاد و پیامدهای بسیار سنگین زیست محیطی توام بوده اند. نیز نشر گاز گلخانه ای از آنها بیش از نیروگاه های سیکل ترکیبی یا گازی بوده است. سدهای کنترل سیلاب درحقیقت خود به عاملی خطرناکتر از سیل بدل می شوند. مک کالی با تحلیل تجربه سدهای جهان نشان می دهد که سدها تنها می توانند سیل های کوچک را مهار کنند و در زمان وقوع سیل های بزرگ خود به عاملی بسیار خطرناک تر بدل می شوند. شکست سدهای هنان در چین که به مرگ شمار بسیار زیادی انسان انجامید از نمونه های نادرستی این فایده نسبت داده شده به سدهاست. در فصل ششم تامین آب کشاورزی با سدها نیز به عنوان نمونه های ناپایدار تامین آب در سراسر دنیا به بحث گذاشته شده و کاربرد روشهای آبیاری بومی در هر منطقه را توصیه می کند. گردآوری و دروی باران برای شرب و کشاورزی، گسترش دیمکاری، و نیز روشهای مدیریت غیرسازه ای سیلها از دیگر توصیه های منطبق با توسعه پایدار هستند.
قنات های ایران به عنوان روش سنتی بومی ماهرانه ایرانیان در بهره گیری پایدار و بدون پیامدهای خشکاندن سفره ها از توصیه های مهم مک کالی برای گسترش کشت آبی بدون سدسازی است که در فصل هفتم بررسی شده است.
روشهای پایدار تامین نیرو در فصل هشتم با ارایه انواع روشهای تامین نیرو در جدولی مقایسه شده است و نشان می دهد که برقابی ها بدترین اشکال تامین نیرو هستند حال آنکه نیروگاه های خورشیدی بهترین و پایدارترین روش تامین نیرو بشمار می روند. و نیز نیروگاه های بادی، و گاز طبیعی نیز بسیار کم پیامدتر از سدها هستند. مدیریت تقاضا یا همان کاهش مصرف مهم ترین توصیه مک کالی است که ارزانترین و کم پیامدترین روش تامین نیرو بشمار می رود.
مک کالی چیرگی دیوانسالاران و فن سالاران برسدسازی، و دولتی بودن تصمیم گیری برای ساخت سد در همه جا حتی امریکا را مهم ترین علت ادامه اشتباهات بزرگ در این زمینه تلقی می کند. شرکتهای سدساز با قدرت بسیار زیاد جلوی سایر گزینه های تامین آب و نیرو را می گیرند و با تبلیغات گسترده ذخیره سازی آب و سدسازی را تنها راه تامین آب و توسعه قلمداد می کنند.
کتاب در انتها به ارایه گزارشی درباره اعتراضات گسترده مردم جهان بویژه کشاورزان و ساکنان بومی مناطق اثر سدها از نیمه دهه 1980 به این سو می پردازد.
این کتاب برای نخستین بار علت اصلی گسترش و تداوم این صنعت ویرانگر در سراسر جهان را موشکافی می کند. شرکتهای سدساز با گسترش توهم "سدسازی=توسعه" و به کمک دیوانسالاری دولتی نقش بسزایی در ادامه این فعالیت بسیار ناسازگار با محیط زیست جهان داشته و دارند.
خواندن این کتاب برای کلیه کسانی که با منابع طبیعی و زمین و خاک، آب، کشاورزی، اکولوژی، جغرافیا، علوم طبیعی، زیست شناسی ، زمین شناسی، محیط زیست، جامعه شناسی، بهداشت و درمان، اقتصاد، معماری و سازه، توسعه و توسعه پایداربه هر شکلی سروکار دارند مفید و پرکشش است. کتاب رودهای خاموش برای تصمیم گیران مسایل توسعه کشور در سه قوه مجریه و مقننه و قضاییه و نیز همه کسانی که مسایل توسعه دغدغه آنهاست بسیار راهگشاست. همچنین علاقمندان به طبیعت، گردشگری، میراث فرهنگی، دانش بومی، و حتی رشته های تاریخ و فلسفه نیز می توانند از تحلیل های سودمند این کتاب بهره گیری کنند.

آخرین ساعتها

نتایج نشست کپنهاگ تاکنون رضایتبخش نبوده و در همین راستا صلح سبز-گرین پیس- درخواست امضای طومار کرده است. برای دیدن متن و امضای طومار می توانید به سایت زیر بروید:

http://www.greenpeace.org/international/campaigns/climate-change/take_action/do-not-fail

تاحالا بیش از 13میلیون نفر طومار را امضا کرده اند و صلح سبز امیدوار است بتواند در این مدت کم باقیمانده،تعداد را به 15 میلیون برساند.

رودهـــــای خامـوش
رودخانه ها یکی از اجزای مهم و مواهب بزرگ طبیعت هستند که در دهه های اخیر توسط انسان بشـدت مورد هجــوم و دست اندازی قرار گرفته اند. بسیاری از رودهایی که روزی خروشان و بانشاط در بستــرشان جـــاری می شدند اکنـون "راهشان سد شده است" و به خاموشی گراییده اند. اعلام نگرانی از پیامـــدهای سدهــا و اعتراض به آن در حرکتـهای پراکنــده ای در نقاط مختلـف جهــان تجلــی یافته و امــروزه مجمــــوع این حرکتــها با عنوان جنبـــــش ضــد ســــــد (Anti-dam movement) شناخته می شود. در ادبیاتی که به عواقب سدسازی پرداخته، کتاب رودهــای خاموش کاملترین اثر به شمار می رود و بسیار مورد توجه قرار گرفته است. خوشبختانه این کتاب در ایران توسط خانم مهندس فاطمه ظفرنژاد به فارسی برگردانده شده است. مترجم محترم کتاب به دلیل علاقه شخصی به موضوع کتاب را با هزینه شخصی به چاپ رسانیده است. مشخصات کتاب به شرح زیر است.

عنوان: رودهای خاموش پیامدهای زیست محیطی سدهای بزرگ
نوشته: پاتریک مک کالی
برگردان: فاطمه ظفرنژاد
سال انتشار: 1386
شمارگان: 2000
تعداد صفحه: 444
قيمت:4000تومان
ناشر: علم و ادب
چاپ و صحافی: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران
شابک 7-37-7005-964

برای آشنایی بیشتر علاقه مندان با این اثر، نوشتار آینده را به مطلبی که توسط مترجم کتاب برای معرفی آن تهیه شده است، اختصاص خواهم داد.

سرطان
دوشنبه به یکی از دوستان می گفتم که در یک ماه اخیر دو مورد سرطان در دوستان وبستگان داشتیم. یکی منجر به فوت و یکی سرطان خون حاد که درحال درمان است. صبح روزبعد طی تماسی به من خبر درگذشت فرد دوم را دادند. خیلی غیرمنتظره بود، درحالی که به دنبال مداوای قلبش بود متوجه سرطان خون شد. بیماری سریع پیش رفت و منجر به فوت شد. نکته قابل تامل این است که برادر این شخص در تمام طول جنگ در جبهه بود و همه جور بلایی را تجربه کرد. از موج انفجار گرفته تا ترکش و مصدومیت شدید شیمایی و با وجود همه اینها و همه عواقبی که به آن دچار شد هنوز دچار مشکلات شدید سلامتی نشده است. اماخود او که همه عمر خود را در اصفهان به سر برد از آلاینده های شیمیایی موجود در محیط اطرافش جان به در نبرد. بله،ما با خودمان کاری می کنیم که بمبهای شیمیایی صدام با ما نکرد. ما در این سالها و بعد از شعار خودکفایی در خیلی چیزها خودکفا شدیم ولی هیچوقت فکر نمی کردم که در دشمنی با خودمان هم خودکفا شویم.

16 آذر
امروز 16 آذر روز دانشجو بود و همچنین روز آغاز کنفرانس کپنهاگ.دو مناسبت مهم که همزمان شدند و جالب آنکه در اکثرشبکه های خبری مهم جهان اخبار هردو این وقایع پوشش داده شد،ابتدا اخبار کپنهاگ و بعد اخبار ایران. ما در کشورمان از یکسو باید با مسئله جهانی تغییر اقلیم دست و پنجه نرم کنیم و از سوی دیگر با بحرانهای داخلی.
این یک بعد قضیه است و بعد مهم دیگر آنکه در حالی که نمایندگان 192کشور جهان در تلاش برای حل مسئله مشترک هستند،ما در کشورمان تیشه به دست گرفته ایم و به جان محیط زیست خودمان افتاده ایم. ماجرا از این قرار است:
برخلاف مصوبه شوراي شهر و طرح جامع تهران ، امروز دوشنبه 16 آذرماه هيئت دولت ممنوعيت احداث صنايع در محدوده 120 کيلومتري تهران را لغو و آن را به سازمانهاي مربوطه ابلاغ کر د. این ممنوعیت از 42 سال پیش و توسط تصمیم گیرانی که بسیار دورتر از نوک دماغ خود را می دیدند وضع شده بود و هدف آن پیشگیری از ایجاد کلاف سردرگمی به نام کلان شهر تهران بود. آنها تخصص داشتند و بنابراین پیش بینی تهران امروز که افزوده شدن هر نفر به آن مشکلی به این شهر و مشکلی به کشور اضافه و تحمیل می کند برایشان دشوار نبود.
امروز که تهران به دلیل بحرانهای اجتماعی،زیست محیطی و مهمتر از همه خطر زلزله از توسعه بیشتر بشدت منع شده است، شاهد حدود نیم قرن حرکت به عقب هستیم. اگرچه اما و اگرهایی به این مصوبه اضافه شده تا آن را توجیه کند ولی تجربه چند دهه ای ما از نحوه اجرای قوانین در کشور، عواقب خطرناک و پرهزینه این مصوبه را پیش چشم مان مجسم می کند.
جو بحران زده ای که پس از انتخابات در کشور حاکم است همراه با بحرانهای خارجی خودساخته ظاهرا به مذاق بعضی ها خیلی خوش آمده،آنهایی که با سو استفاده از جو موجود و در سکوت سنگین مطبوعات و سازمانهای غیردولتی مصوبه هایی وضع می کنند تا مشکلات خود،اطرافیان و دارودسته شان را حل کنند. بازنده این مصوبه مردم تهران و ایران هستند و برنده آن زمیندارانی که با این مصوبه ارزش افزوده زمینهایشان سر به فلک خواهد کشید و آنهایی که تحت عنوان طرحهای صنعتی "های تک" ، وامهای چند ده و چند صد میلیاردی می گیرند و- مانند دیگر یارانشان- با خودداری از بازپرداخت آن بانک مرکزی را به ورشکستگی می کشنانند. روشن است که این وضع زیاد نمی تواند دوام پیدا کند ولی واقعیت آن است که هرچه این اقدامات بیشتر شود ملت باید در آینده بهای سنگینتری برای عواقب آن بپردازد.
امروز یک واقعه دیگر در تقویم ثبت می شود.16 آذر روز دانشجو،16 آذر روز آغاز کنفرانس کپنهاگ و16 آذر روز لغو ممنوعیت استقرار صنایع در شعاع 120 کیلومتری تهران.

نشست امید

فردا کنفرانس تغییر اقلیم سازمان ملل در کپنهاگ،پایتخت دانمارک برگزار خواهد شد. اگرچه این پانزدهمین کنفرانس جهانی تغییر اقلیم است ولی پس از نشست کیوتو این مهمترین نشست است چرا که قرار است سران و نمایندگان کشورهای شرکت کننده معاهده ای را درزمینه کاهش گازهای گلخانه ای خود تا سال 2020 امضا کنند. امیدهای زیادی به این نشست هست و همزمان زمزمه های ناامیدی نیز به گوش می رسد،زمزمه هایی که نگرانی ازعدم توافق شرکت کنندگان را بازتاب می دهند.

شرکت افرادی مانند نخست وزیران چین و هند و رئیس جمهور آمریکا در این نسشت حاکی از اهمیت آن است.آنچه مشخص است آن است که جهان درزمانی حساس و تعیین کننده قرارگرفته است.نتیجه این کنفرانس می تواند بر سلامت زمین،سلامت انسانها و سلامت همه زیستمندان زمین تاثیر بگذارد.بحرانی شدن نظامهای اجتماعی،اقتصادی وسیاسی جهان و وضعیت بسیاری از موضوعات مطرح دیگرجهانی از نتیجه این کنفرانس تاثیر خواهد پذیرفت.گرم شدن بیشتر زمین به معنای گرسنگی بیشتر،بیماری بیشتر،اقتصادهای بحران زده و فروپاشی شیرازه بوم شناختی کره زمین است. گرم شدن زمین بیش از هررویداد سیاسی و اقتصادی دیگری می تواند ما را بسوی انحطاط و نابودی بکشاند.

پانزدهمین کنفرانس تغییر اقلیم سازمان ملل از هفتم تا هفدهم دسامبر 2009(16 تا 27 آذر1388) برگزار خواهد شد و معیاری خواهد بود برای سنجش درک و شعورانسان بخرد(Homo sapiens ) .

سه اثر
تاکنون کتابها و مقالات زیادی درباره محیط زیست،اکولوژی و توسعه خوانده ام ولی دو کتاب و یک فیلم هست که خواندن و دیدن آنها را به همه توصیه می کنم.
- کتاب"زیستن در محیط زیست" نوشته آرتور جی. میلر و ترجمه دکتر مجید مخدوم، انتشارات دانشگاه تهران ،که به دفعات تجدیدچاپ شده است.
- کتاب "طرح امید(آینده و محیط زیست)" نوشته لستر براون و ترجمه دکتر حمید طراوتی، انتشارات جهاد دانشگاهی دانشگاه مشهد،چاپ1387.
- فیلم "حقیقت ناگوار" ساخته ال گور.
در آینده، این آثار را دقیق تر معرفی خواهم کرد.

ویروسهای کامپیوتری هم یکی از عوامل ضد توسعه در دنیای امروز هستند.

دوچرخه سواری در پاریس
قرار دادن دوچرخه در اختیار شهروندان کاری است که در پاریس به صورت گسترده و جدی انجام می شود. نمی دانم این کار در شهرهای دیگر دنیا انجام شده است یا نه ولی می دانم که در پاریس این کار نمادین نیست و به شکلی انجام می شود که در کمک به حمل و نقل سالم و کاهش ترافیک موثر است. دوچرخه ها طراحی خاص دارند طوری که برای همه مناسب هستند و شکل منحصر به فرد دارند تا سرقت آنها ممکن نباشد. ایستگاهها در سطح شهر پراکنده اند و استفاده کننده می تواند در ابتدای مسیر خود دوچرخه را از یک ایستگاه بردارد و در پایان مسیر آن را در ایستگاه دیگری بگذارد. استفاده از دوچرخه ها نیازمند پرداخت پول است که این پول می تواند از راه تهیه یک کارت اعتباری یکساله انجام شود و یا به ازای هر ساعت استفاده پرداخت شود. روش دوم بیشتر توسط مسافران انجام می شود و نیم ساعت استفاده رایگان هم هدیه شهردار پاریس به استفاده کنندگان است. مطمئن نیستم ولی تا جایی که یادم هست هزینه یک سال استفاده 40 یورو است.
مطالب این نوشتار براساس گفته های چند شهروند پاریس است و ممکن است دقیق یا کاملا درست نباشد. بنابراین خوشحال می شوم درصورتی که شما اطلاعات دیگری دارید مطلب را کامل کنید.

یک ایستگاه دوچرخه در پاریس

دستگاه کارت خوان

ایستگاههای دوچرخه

اواخر تابستان بود که دیدم شهرداری اصفهان ناپرهیزی کرد و کاری در جهت محیط زیست انجام داد.در اول و آخر چهارباغ عباسی (میدان انقلاب و میدان دروازه دولت) تعدادی دوچرخه گذاشته شده بود که ظاهرا به افراد کرایه داده می شد. یکی دوبار که به دکه مربوطه سر زدم کسی نبود که پاسخ بدهد ولی بعد شنیدم که دوچرخه ها در قبال گرفتن کارت شناسایی و بدون دریافت پول داده می شود. اگرچه دو ایستگاه دوچرخه نمی تواند تاثیری در حمل و نقل شهری بگذارد و یا آن را بسوی پایداری یا سبز شدن پیش ببرد اما بهرحال حرکت خوبی است. همین که در نظام "پول زده" شهرداری به چنین ایده هایی اجازه عملی شدن داده می شود جای شکرش باقی است. مثل نقطه نور کوچکی است که در تاریکی روشن می شود ولی بهرحال امید ایجاد می کند. خوب؛ این درواقع خبری بود با بیان احساسی. فعلا دو عکس هم داشته باشید تا نوشتار بعد که درباره منشا ایده و ضعف و قوتهای آن بگویم.

آقای ابولحسنی همسر مه لقا ملاح، یکی دیگر از جمع انسانهای نازنینی که می شناختم این جهان را بدرود گفت. به همسرش و به همه آنهایی که فرصتی برای درک صفای این مرد داشتند تسلیت می گویم.

مطلب بیشتر را در مرد سبز اندیش ایران به ابدیت پیوست بخوانید.

اصفهانی ها و کسانی که به این شهر می آیند سه هفته فرصت دارند تا این رودخانه را با آب ببینند و بعد ...؟!

به نظر من این تصویر نمادی است از روند توسعه اصفهان در سه دهه اخیر

I think this image is a symbol of the trend of Isfahan's development in the past three decades

اصفهانی ها را فروختند
حاج رسولیها رئیس شورای شهر اصفهان یکی دیگرسخنرانان همایش زاینده رود بود که با ادیباتی شبیه به بعضی روزنامه ها و گروههای افراطی کسانی که برداشت آب در چهارمحال و انتقال آب به یزد و ... مطرح می کنند را افرادی مغرض خواند(متاسفانه جمله را درست به خاطر ندارم ولی مفهومش همین بود) و گفت ما فقط باید احداث تونل بهشت آباد را پیگیری کنیم چرا که با این کار آب کافی برای نه تنها برای اصفهان که برای استانهای دیگری که آب به آنجا می رود – یزد و مرکزی- هم تامین خواهد شد. قبل از ادامه مطلب اجازه دهید درباره توسعه پالایشگاه اصفهان بگویم.
اصفهان شهری است که در 50 سال اخیر و بویژه بعد از جنگ زیر بار توسعه صنایع بی قاعده ریز و درشت کمر خم کرد. عده ای در قبل از انقلاب با پیش بینی و آینده نگری این وضعیت قانون ممنوعیت استقرار صنایع در شعاع پنجاه کیلومتری اصفهان را مطرح کردند که مشابه آن هم برای شعاع 120 کیلومتری تهران تصویب شد.فرار از این قانون در اصفهان از اول انقلاب با طرح استثنائاتی درباره نوع صنایع برای آن آغاز شد و بتدریج با افزودن تعدادی شهرک صنعتی به این استثنائات ادامه پیدا کرد.امروز پیکر نیمه جانی از این قانون باقی مانده است ولی باز هم از سوی محیط زیست استان تلاش زیادی صورت می گیرد که جلوی توسعه صنایع بیشتر در این محدوده گرفته شود. در همین حال صنایع بزرگ و پرمسئله ای مانند ذوب آهن و فولاد با عناوینی مثل بهینه سازی در این محدوده توسعه پیدا کردند و مسئولان مربوطه هم چشم خود را بر این تخلف قانونی بستند. از سال گذشته صحبت بهینه سازی پالایشگاه اصفهان بر سر زبانها افتاد که کلاه شرعی دیگری بود برای توسعه این پالایشگاه و طبق شنیده ها میزان این توسعه دو برابر ظرفیت پالایشگاه موجود است(یعنی سه پالایشگاه در آینده) این اقدام در زیرگوش اصفهان، درست در جهت باد غالب به سمت اصفهان و درحالی صورت می گیرد که هم اکنون شکایتهای زیادی از آلودگی پالایشگاه وجود دارد. دربرابر این تخلف اداره کل حفاظت محیط زیست،مرکز بهداشت استان و شهرداری اصفهان موضع گیری و با آن مخالفت کردند. شهرداری اصفهان هم علیه پالایشگاه- شاید هم وزارت نفت- شکایت کرد.حالا ادامه ماجرا:
در همایش زاینده رود حاج رسولیها گفت مسئولان اعلام کردند که ساخت پالایشگاه در محل دیگر به غیر از این دو هزار میلیارد تومان برای دولت هزینه دربردارد و بنابراین باید در همین محل ساخته شود و ما هم به آنها گفتیم شما پانصد میلیارد تومان از این پول را برای اجرای پروژه بهشت آباد و خرید 2 دستگاه تی بی ام کمک کنید تا ما از شکایت مان صرف نظر کنیم و آنها هم قبول کردند!
بخت اصفهانیهای شهره به زرنگی را ببینید! شورای شهر و شهرداری که باید دغدغه سلامت و آسایش مردم را داشته باشند در ازای پانصد میلیارد تومان با ساخت پالایشگاه جدید موافقت می کنند.جالب آنکه پروژه بهشت آباد قرار است به استانهای دیگر هم آبرسانی کند و خود پالایشگاه جدید هم بیشتر از همه به آب نیاز دارد و تامین اعتبار این پروژه ملی به هیچوجه به عهده استان اصفهان و مردم اصفهان نیست، ولی شورای شهر و شهرداری اصفهان با وجودی که چندین سال است که موضوع رکورد سرطان و ام اس در اصفهان اعلام شده،سلامت مردم را می فروشند. می دانید چند؟! طبق آخرین آمار شهر اصفهان بیش از دو میلیون جمعیت دارد که اگر پانصد میلیارد تومان را بر این تعداد تقسیم کنیم و تازه به شرطی که سایر هزینه های توسعه بیرویه مثل هزینه های اجتماعی،ترافیک، فشار بر منابع بحران زده آب و ... را به حساب نیاوریم خواهیم دید که جان هر شهروند اصفهانی برای مسئولان شهری 250هزار تومان ارزش دارد.فقط 250هزار تومان.
حدود 10 سال پیش،بعد از بحثی که بین فعالان محیط زیست و اعضای اولین شورای اسلامی شهر اصفهان درگرفت مقاله ای توسط یکی از آن فعالان منتشر شد با عنوان:" اصفهان را ارزان نفروشیم" و امروز ببینید که نه تنها به اصفهان که به اصفهانیها هم چوب حراج زده اند.

ادامه گزارش -۲
دکتر بصیری سخنران بعدی همایش بود. وی ابتدا بی توجهی به ظرفیت برد محیط و بی توجهی به حقوق قانونی و شرعی بهره برداری را به عنوان دلایل اصلی بحران آب زاینده رود معرفی کرد و سپس با استناد به آمارو ارقام، وضعیت کم آبی در استان اصفهان را تشریح و با کشور مقایسه کرد. در ادامه نیز فهرست جامعی از عوامل ایجاد بحران کنونی را ارایه و مهمترین اقدامات لازم برای مقابله با بحران را برشمرد.این سخنرانی جامعترین سخنرانی همایش بود و به نظر من به همین دلیل هم کم تاثیرترین آنها! چرا که در کشور برنامه گریز ما با سیاستهای مقطعی و شتابزده، اگر کسی برای مقابله با بی آبی زاینده رود پیشنهاد بدهد که مثلا بیایید آب شیرین کن در خلیج فارس بگذاریم و آب را شیرین کنیم و بعد بدهیم به مسافرانی که از جنوب به اصفهان می آیند تا در زاینده رود بریزند،با اقبال بیشتری مواجه می شود تا وقتی که بگوییم مدیریت تقاضا را با توجه به ظرفیت برد محیط، ارزش افزوده اقتصادی و پایداری توسعه در سرلوحه برنامه ها بگذاریم.
سخنران بعدی نماینده اصفهان در مجلس بود. او بیشتر به پروژه های اجرا شده،در دست اجرا و تصویب شده برای انتقال آب به زاینده رود پرداخت و البته درباره نیازهای بالای آبی صنایعی که در آینده قرار است در استان اصفهان توسعه پیدا کند و احداث شود هم صحبت کرد. تاکید بر انتقال آب از بهشت آباد به زاینده رود که قرار است آب چهار استان را تامین کند و توضیح درباره اعتبارات آن بخش دیگر سخنرانی آقای فولادگر بود. یک بخش دیگر از صحبتهای این نماینده مجلس درباره طرح چرخش آب در زاینده رود در محدوده اصفهان در زمان کم آبی بود تا مردم زاینده رود را خشک نبینند واین درست مطابق با همان چیزی است که در یکی از نوشتارهای قبلی با عنوان تزویر زیست محیطی از آن نام بردم،منتهی این بار کاملا علنی و بی پرده. متاسفانه افسار برنامه های کشور به دست کسانی است که بین رودخانه به عنوان یک اکوسیستم و حوض خانه شان تفاوتی قائل نیستند!

... ادامه دارد.